Portal informacyjno-historyczny

zoska
 
 

Tadeusz Zawadzki „Zośka” – dowódca, który już za okupacji stał się legendą [wideo]

w II wojna światowa

(313)

Tadeusz Zawadzki, znany pod pseudonimem „Zośka” – wybitny harcerz i oficer AK. Od lat jest legendą pokolenia Armii Krajowej. Był tą legendą już w okresie okupacji – za sprawą książki Kamienie na szaniec, napisanej przez oficera Biura Informacji Komendy Głównej AK, harcmistrza Aleksandra Kamińskiego. Był nią także przez cały okres Polski sowieckiej, nawet tej najbardziej opresyjnej, z pierwszej powojennej dekady. Legenda „Zośki” oraz jego koleżanek i kolegów z konspiracyjnego harcerstwa – Szarych Szeregów – była jednym z tych czynników, które pozwoliły przeprowadzić młodzież polską przez czerwone morze sowieckiego komunizmu bez jeszcze większych ran niż te, które jej wtedy zadano…

Kim była rodzina „Zośki”? Prof. Józef Zawadzki – ojciec Tadeusza – był rektorem Politechniki Warszawskiej, człowiekiem o szerokich zainteresowaniach i uzdolnieniach. Był zarówno wybitnym chemikiem, jak i doktorem filozofii. W młodości relegowany z Uniwersytetu Warszawskiego za udział w antyrosyjskim strajku studentów. W czasie II wojny światowej aktywny uczestnik tajnego nauczania na poziomie uniwersyteckim, współpracownik Komendy Głównej AK. Był przewodniczącym Rady Wychowawczej Szarych Szeregów, w których jego syn wyrastał na największego bohatera.

Leona Zawadzka z Siemieńskich – mama Tadeusza – była wybitną nauczycielką, działaczką oświatową, organizatorką szkolnictwa polskiego jeszcze w okresie zaborów i w pierwszych latach odrodzonej Rzeczypospolitej. W młodości członkini patriotycznego Związku Młodzieży Polskiej „Zet”.

Anna (Hanka) Zawadzka – starsza o dwa lata siostra Tadeusza – była w czasie wojny drużynową 14 Warszawskiej Drużyny Harcerek i komendantką hufca Szarych Szeregów – Warszawa Śródmieście. Jako jedyna z rodziny dożyła sędziwego wieku (mama umierała w wieku 55 lat, ojciec w wieku 65 lat, brat poległ w wieku 22 lat). W latach 80., w okresie „Solidarności”, należała do grupy instruktorów – odnowicieli polskiego harcerstwa, w latach 1990-93 była zastępczynią komendanta ZHP. Pisała książki z historii polskiego harcerstwa, m.in. o swoim bracie (Tadeusz Zawadzki „Zośka”). Umarła 22 czerwca 2004.

Tadeusz Zawadzki urodził się w Warszawie 24 stycznia 1921. Imię otrzymał na cześć Tadeusza Kościuszki. Można powiedzieć, że już od kolebki został naznaczony…

Od września 1933 uczył się w słynnym warszawskim Gimnazjum im. Stefana Batorego, co miało wielkie znaczenie dla jego życia, ponieważ tu działała legendarna drużyna harcerska: 23 Warszawska Drużyna Harcerzy im. Bolesława Chrobrego, zwana Pomarańczarnią (od pomarańczowych chust). Za kolegów w klasie miał Janka Bytnara, Maćka Aleksego Dawidowskiego i Krzysztofa Kamila Baczyńskiego… Należeli do ostatniego rocznika, który zdał maturę jeszcze przed wybuchem wojny (maj 1939).

W konspiracji już od października 1939. Razem z kolegami – druhami z 23WDH – utworzył Wojenną Pomarańczarnię, którą dowodził pod pseudonimem „Lech Pomarańczowy”. Później będzie używał jeszcze innych pseudonimów i nazwisk („Tadeusz Zieliński”, „Kajman”, „Kotwicki”, „Tadeusz”), ale do historii przejdzie pod pseudonimem „Zośka”, który po jego śmierci przyjmie słynny batalion harcerski, walczący w Powstaniu Warszawskim.

Związany był – tak jak koledzy – najpierw z organizacją PLAN, potem podporządkował się ZWZ – armii Polskiego Państwa Podziemnego. W marcu 1941 jego Pomarańczarnia znalazła się w Szarych Szeregach a on został komendantem hufca Mokotów Górny. Hufiec ten zasłynął wkrótce dzięki pracy w ramach Organizacji Małego Sabotażu „Wawer”.

„Zośka” był nie tylko komendantem, ale i osobiście wykonawcą wielu brawurowych akcji małego sabotażu. Za największą liczbę znaków Polski Walczącej na Mokotowie (malowanych na murach Warszawy od 1942) otrzymał od komendanta głównego organizacji „Wawer”, druha Aleksandra Kamińskiego, honorowy pseudonim „Kotwicki”… Hufiec Zośki uczestniczył też w propagandowej akcji „N”, adresowanej w języku niemieckim do Niemców, obliczonej na złamanie ich ducha i uświadomienie, w czym uczestniczą z kuzynem Hitlerem…

Po konspiracyjnym kursie podharcmistrzowskim (1942) otrzymał 15 sierpnia 1942 (dzień Matki Boskiej Zwycięskiej, święto Wojska Polskiego) stopień podharcmistrza i pseudonim instruktorski „Kajman”.

W listopadzie 1942 pod pseudonimem „Tadeusz” został hufcowym roju Centrum, dowódcą Grup Szturmowych Szarych Szeregów Chorągwi Warszawskiej (4 hufce) i zastępcą por. „Jerzego” – wojskowego dowódcy GS-ów – Oddziału Specjalnego „Jerzy”, jednego z oddziałów dyspozycyjnych Kedywu KG AK. W ten sposób „Zośka” stał się żołnierzem Kedywu AK – okrętu flagowego Armii Krajowej…
Walcząc uczył się jednocześnie, korzystając ze struktur tajnego nauczania. Studiował na Wydziale Chemii Państwowej Wyższej Szkoły Technicznej (konspiracyjny kryptonim Politechniki Warszawskiej).

Po ukończeniu pierwszego wojennego kursu harcmistrzowskiego, 15 sierpnia 1943 otrzymał stopień harcmistrza. Mianowany również na podporucznika rezerwy piechoty Wojska Polskiego.

zoskaZ dnia na dzień stawał się nie tylko żołnierzem, ale i wybitnym dowódcą.

Jako uczestnik akcji „Wieniec II” w nocy z 31 grudnia 1942 na 1 stycznia 1943 dowodził patrolem, który wysadził w powietrze przepust kolejowy pod Kraśnikiem. 16 stycznia 1943 dowodził w Warszawie akcją wykonania wyroku śmierci na konfidencie Ludwiku Herbercie.

26 marca 1943 dowodził grupą „Atak” w słynnej akcji pod Arsenałem („Meksyk II”), podczas której odbito z rąk Gestapo 25 więźniów, wśród nich Janka Bytnara „Rudego”. Jako dowódca oddziału odbił więźniów pod Celestynowem (w nocy 20/21 maja 1943). Był to jego egzamin oficerski w AK.

Dowodził wysadzeniem mostu kolejowego pod Czarnocinem na Wolbórce w nocy 5/6 czerwca 1943.

Tadeusz Zawadzki „Zośka” poległ w ataku na strażnicę Grenzschutzpolizei w Sieczychach koło Wyszkowa w nocy 20/21 sierpnia 1943.

źródło: wolnapolska.pl

Zostaw swój komentarz

Redakcja serwisu Niezłomni.com nie ponosi odpowiedzialności za treść wypowiedzi zawartych w komentarzach użytkowników. Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu.
Loading Facebook Comments ...
Redakcja serwisu Niezłomni.com nie ponosi odpowiedzialności za treść wypowiedzi zawartych w komentarzach użytkowników. Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

*

Najnowsze z II wojna światowa

Idź na górę