Portal informacyjno-historyczny

1 listopada 1705 r. ustanowiono najstarsze i najwyższe odznaczenie Rzeczypospolitej Polskiej

w I RP/I RP - rocznice/II RP

(732)

Niezłomni Bohaterowie

To najstarsze i najwyższe odznaczenie Rzeczypospolitej Polskiej. Nie zawsze trafiało do ludzi prawdziwie zasłużonych dla Ojczyzny i Narodu – jak głosi napis na awersie Gwiazdy Orderu. Był czas, gdy zostało przejęte przez wrogów i spospolitowane. Niektóre nadania z ostatnich lat budziły również wątpliwości. Nadawany jest najwybitniejszym Polakom oraz najwyższym rangą przedstawicielom państw obcych za zasługi cywilne i wojskowe dla pożytku Rzeczypospolitej Polskiej, zarówno w czasie pokoju, jak i w czasie wojny.

Jego znaczenie podkreśla się już przez to, że nie posiada żadnych klas. Po prostu jest najwyższym odznaczeniem przyznawanym w imieniu Rzeczypospolitej. Przywrócenie odpowiedniej rangi Orderowi Orła Białego to przywrócenie godności Rzeczypospolitej.

Order nosi się na wstędze błękitnej, przewieszonej przez lewe ramię do prawego boku. Gwiazdę Orderu, jego najważniejszy atrybut, nosi się na sercu.

Order ustanowił 1 listopada 1705 r. król August II. W tamtych czasach trafiał przede wszystkim do przedstawicieli wielkich rodzin książęcych. Otrzymali go m.in. Karol Stanisław Radziwiłł, Hieronim Lubomirski czy Michał Kazimierz Ogiński, ale także biskup poeta, mentor narodu w czasach nadchodzącego upadku – Ignacy Krasicki, zwany księciem poetów.

Pierwsze spospolitowanie orderu nastąpiło w czasach Augusta III, za sprawą szarej eminencji dworu, wpływowego ministra Heinricha Brühla, który orderem frymarczył.

Za Stanisława Augusta Poniatowskiego dysponentką orderu stawała się stopniowo Katarzyna II, przez co order trafiał w niegodne ręce rosyjskich wrogów Rzeczypospolitej. Odnowiony w czasach napoleońskich, jako najwyższe odznaczenie Księstwa Warszawskiego, stał się znów na krótko najwyższym odznaczeniem Polaków. Po Powstaniu Listopadowym zniesiony przez cara, który ustanowił cesarski Order Orła Białego, przyznawany m.in. grabarzom naszych powstań narodowych. Był nadawany przez carów aż do rewolucji bolszewickiej.

Prawdziwie polskim stał się order w odrodzonej Rzeczypospolitej. Sejm RP ustawą z dnia 4 lutego 1921 (data nieprzypadkowa – 175 rocznica urodzin Tadeusza Kościuszki) ustanowił go jako najwyższe odznaczenie państwowe. Wpisano wówczas w Gwiazdę hasło Za Ojczyznę i Naród. Dbano o jego rangę, do wybuchu wojny nadano go tylko 24 obywatelom polskim, m.in. gen. Józefowi Hallerowi, płk. Józefowi Beckowi, Wincentemu Witosowi. Także cudzoziemcom sprzyjającym Rzeczypospolitej, spośród osób najwyższej rangi (monarchowie, prezydenci, premierzy, ministrowie).

Po wojnie komuniści przejęli polskie odznaczenia i nadawali je najczęściej osobom niegodnym. Order Orła Białego zostawili w spokoju, wymyślili w zamian swój sowiecki order „budowniczych” Polski „ludowej”. Order Orła Białego nadawany był przez władze RP na uchodźstwie. Otrzymał go m.in. gen. Michał Tokarzewski – Karaszewicz, właściwy twórca pierwszych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.

W naszych czasach Order został restytuowany ustawą z dnia 16 października 1992 o orderach i odznaczeniach. Tak jak przed wojną, data była nieprzypadkowa (14 rocznica wyboru Karola Wojtyły na Stolicę Piotrową), pierwszym polskim kawalerem Orderu został Jan Paweł II.

 

Z nadań po roku 1990 na uwagę zasługują postacie zasłużone w długoletniej walce o niepodległy byt Polski: gen. Władysław Anders (1995), gen. Tadeusz Bór-Komorowski (1995), płk Łukasz Ciepliński (2007), gen. Emil Fieldorf „Nil” (2006), Andrzej Gwiazda (2006), Zbigniew Herbert (2007), wicepremier Jan Stanisław Jankowski (1995), Stefan Korboński (1995), gen. Stanisław Maczek (1994), bp Kazimierz Majdański (2006), płk Franciszek Niepokólczycki (2008), gen. Leopold Okulicki (1995), Jan Olszewski (2009), rtm. Witold Pilecki (2006), bł. ks. Jerzy Popiełuszko (2009 gen. Stefan Rowecki „Grot” (1995), Stefan Starzyński (2010), bp Ignacy Tokarczuk (2006), Anna Walentynowicz (2006), kardynał Stefan Wyszyński (1994).

Awers Gwiazdy Orderu Orła Białego, noszonej na sercu. Gwiazda jest ośmioramienna. Na niej osadzony jest złoty, maltański krzyż emaliowany na czerwono, z białą emaliowaną obwódką i złotymi promieniami pomiędzy ramionami. Na ramionach krzyża hasło ustanowione w roku 1921: Za Ojczyzną i Naród. Na centralnym dysku, emaliowanym na biało, znajduje się monogram Rzeczypospolitej Polskiej – RP, otoczony emaliowanym zielono wieńcem.

Piotr Szubarczyk, źródło: Wolna Polska

Zostaw swój komentarz

Redakcja serwisu Niezłomni.com nie ponosi odpowiedzialności za treść wypowiedzi zawartych w komentarzach użytkowników. Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu.
Loading Facebook Comments ...
Redakcja serwisu Niezłomni.com nie ponosi odpowiedzialności za treść wypowiedzi zawartych w komentarzach użytkowników. Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

*

Najnowsze z I RP

Idź na górę